Colombia kiest zondag een nieuwe president en de race lijkt uit te draaien op een strijd tussen links voortzetting en een radicale rechtse koers. Abelardo de la Espriella, een politieke buitenstaander zonder ervaring in het openbaar bestuur, heeft zich in korte tijd opgewerkt tot de belangrijkste uitdager van linkse senator Iván Cepeda.

De la Espriella profileert zich als de man van de harde hand: tegen drugsbendes, rebellengroepen en wat hij ziet als een falende staat. Zijn opmars zegt niet alleen iets over zijn populariteit, maar ook over de diepe onvrede in Colombia over veiligheid, criminaliteit en het beleid van president Gustavo Petro.

Van strafpleiter naar favoriet
De la Espriella is 47 jaar, strafpleiter van beroep en jarenlang vooral bekend als advocaat van omstreden cliënten, onder wie voormalig president Álvaro Uribe en de Venezolaanse zakenman Alex Saab. Pas recent stapte hij zelf de politiek in, maar hij wist in mei direct de eerste ronde van de presidentsverkiezingen te winnen met 44 procent van de stemmen.

Zijn campagne draait om herkenbaarheid en confrontatie. Hij presenteert zich als een outsider die breekt met de gevestigde orde, en hij gebruikt een uitgesproken nationalistische en soms provocerende stijl om kiezers aan zich te binden. In peilingen lag hij begin juni voor op Cepeda.

Veiligheid als hoofdlijn
Het belangrijkste thema in zijn campagne is veiligheid. Colombia kampt al decennia met gewapende groepen, drugscriminaliteit en territoriale strijd tussen rebellen, paramilitairen en criminele organisaties. Volgens De la Espriella heeft het beleid van Petro onvoldoende resultaat opgeleverd en is een harde ingreep nodig.

Hij wil daarom onderhandelingen met gewapende groepen stopzetten, meer geld uittrekken voor defensie, tien megagevangenissen bouwen en de vernietiging van cocavelden opnieuw intensiveren. Ook heeft hij gesproken over het neerhalen van vliegtuigen die drugs vervoeren.

Waarom dit aanslaat
Die boodschap vindt vooral weerklank in regio’s waar de veiligheid de afgelopen jaren verder is verslechterd. In delen van het land klagen bewoners over afpersing, beperkte staatsaanwezigheid en een nieuwe golf van geweld door rivaliserende groepen.

Voor veel kiezers gaat de keuze daarom niet alleen over ideologie, maar over dagelijks overleven. De teleurstelling over Petro’s belofte van “Totale Vrede” speelt daarbij een grote rol: waar zijn aanhang hoopte op onderhandelde oplossingen voor het conflict, ervaren veel mensen vooral aanhoudende onveiligheid.

Niet alleen een terugkeer naar rechts
Toch waarschuwen analisten dat een overwinning van De la Espriella niet simpelweg neerkomt op een terugkeer van traditioneel rechts. Zijn stijl is agressiever, anti-institutioneler en meer gebaseerd op confrontatie dan op partijpolitiek.

Daarbij komt dat zijn beweging klein is en nauwelijks over parlementaire steun beschikt. Ook kunnen rechters zijn plannen begrenzen, bijvoorbeeld op het gebied van levenslange straffen of grootschalige fumigatie van cocavelden.

Wat er op het spel staat
De verkiezing draait daarmee om meer dan alleen de opvolging van Petro. Colombia kiest tussen twee zeer verschillende antwoorden op hetzelfde probleem: door onderhandelen proberen geweld te beperken, of met harde macht de confrontatie aangaan.

De vraag is niet alleen of De la Espriella zondag wint, maar ook of zijn radicale agenda bestuurlijk, juridisch en financieel überhaupt uitvoerbaar is. Die spanning maakt deze verkiezing tot een breekpunt voor Colombia’s politieke koers.