Colombia blijft een van de gevaarlijkste landen ter wereld voor mensenrechtenverdedigers. In de afgelopen tien jaar werden er bijna duizend activisten vermoord, blijkt uit een nieuw rapport van het VN-Mensenrechtenbureau. De organisatie dringt aan op onmiddellijke maatregelen van de Colombiaanse autoriteiten om het groeiende geweld een halt toe te roepen.

Tussen 2016 en 2025 registreerde de VN 972 moorden op mensenrechtenverdedigers. Alleen al in de periode 2022–2025 kwamen 410 activisten om het leven. “Het is hartverscheurend dat Colombia nog altijd zo’n dodelijk land is voor wie mensenrechten beschermt,” zei VN-Hoge Commissaris Volker Türk. Hij erkent dat de regering enkele positieve stappen heeft gezet, maar benadrukt dat structurele hervormingen dringend nodig zijn.

Het rapport wijst op een verband tussen de toename van het geweld en conflicten met niet-statelijke gewapende groepen, vooral in gebieden die na het vredesakkoord van 2016 door de FARC-EP werden verlaten. Daar waar de staat afwezig is, hebben gewapende en criminele organisaties, vaak actief in drugshandel, illegale mijnbouw en mensenhandel, de controle overgenomen. Meer dan 70 procent van de aanvallen op mensenrechtenverdedigers komt van zulke groepen.

Onder de slachtoffers zijn inheemse leiders, Afro-Colombiaanse activisten, milieuverdedigers, vrouwen en leden van LHBTI-gemeenschappen. Inheemse volkeren, die minder dan 5 procent van de bevolking vormen, zijn goed voor bijna een kwart van de slachtoffers. Het rapport spreekt van “een aanhoudende en systemische bedreiging” voor wie zich inzet voor gemeenschapsrechten en milieubescherming.

De VN stelt dat straffeloosheid, institutionele zwakte en corruptie het geweld in stand houden. Bovendien belemmert een gebrek aan coördinatie tussen overheidsinstanties een effectieve aanpak. Het rapport pleit voor een versterking van het nationale beleid, hervorming van instellingen en vervolging van daders om herhaling te voorkomen.

Bezuinigingen op het VN-Mensenrechtenbureau in Colombia hebben de bescherming van activisten verder bemoeilijkt. Door minder middelen moest het VN-kantoor zijn aanwezigheid in risicogebieden terugschroeven, waardoor het moeilijker werd om incidenten op te volgen en noodsituaties te verhelpen.

De VN concludeert dat Colombia zich op een beslissend moment bevindt. Zonder een gecoördineerde, structurele aanpak zal het land er niet in slagen de veiligheid te waarborgen van wie de mensenrechten verdedigt.